Dùng Start/Stop có thật sự khiến ắc quy nhanh xuống cấp?
Tính năng Start/Stop ngày càng phổ biến trên ô tô hiện đại, đặc biệt với những mẫu xe thường xuyên vận hành trong đô thị.
Khi xe dừng tạm thời, chẳng hạn tại đèn đỏ, hệ thống có thể tự động tắt động cơ. Khi người lái nhả phanh hoặc thực hiện thao tác tiếp tục di chuyển, động cơ sẽ nhanh chóng khởi động trở lại.
Cơ chế này giúp giảm thời gian động cơ chạy không tải và góp phần hạn chế tiêu hao nhiên liệu trong điều kiện dừng – chạy thường xuyên.
Tuy nhiên, việc động cơ liên tục tắt rồi khởi động khiến nhiều chủ xe lo ngại:
Start/Stop có làm ắc quy nhanh hỏng hơn hay không?
Câu trả lời không đơn giản là có hoặc không. Điều quan trọng nằm ở loại ắc quy, hệ thống sạc và cách chiếc xe được thiết kế ngay từ đầu.
Start/Stop hoạt động như thế nào?
Khi xe đáp ứng đủ các điều kiện cần thiết, hệ thống Start/Stop sẽ tạm thời tắt động cơ khi phương tiện đứng yên.
Trong thời gian động cơ ngừng hoạt động, nhiều thiết bị trên xe vẫn cần điện như:
Khi xe tiếp tục di chuyển, động cơ phải được khởi động trở lại gần như ngay lập tức.
Vì vậy, ắc quy trên xe có Start/Stop phải làm việc với cường độ khác đáng kể so với ắc quy trên xe thông thường.
Start/Stop có làm tăng số lần khởi động động cơ không?
Có.
Một chiếc xe không có Start/Stop có thể chỉ khởi động động cơ một vài lần trong một hành trình.
Trong khi đó, xe có Start/Stop di chuyển trong khu vực đông đúc có thể thực hiện nhiều chu kỳ:
Tắt máy – khởi động – tắt máy – khởi động.
Điều này khiến ắc quy phải phóng dòng khởi động nhiều lần hơn.
Nếu sử dụng một bình ắc quy thông thường không được thiết kế cho chế độ hoạt động này, tuổi thọ có thể giảm nhanh.
Đây cũng là lý do các nhà sản xuất sử dụng những loại ắc quy chuyên dụng cho xe Start/Stop.
Ắc quy EFB và AGM là gì?
Hai loại ắc quy thường gặp trên xe có Start/Stop là:
Cả hai đều được thiết kế để đáp ứng khả năng sạc – xả và khởi động thường xuyên hơn so với ắc quy chì-axit thông thường.
Ắc quy EFB
EFB là phiên bản được cải tiến từ ắc quy nước truyền thống.
Ưu điểm thường bao gồm:
-
Khả năng chịu chu kỳ sạc – xả tốt hơn.
-
Phù hợp với hệ thống Start/Stop cơ bản.
-
Khả năng phục hồi điện tốt hơn ắc quy thông thường.
-
Chi phí thường dễ tiếp cận hơn AGM.
Ắc quy AGM
AGM sử dụng tấm sợi thủy tinh hấp thụ dung dịch điện phân và thường được sử dụng trên các mẫu xe có yêu cầu điện năng cao hơn.
AGM có những đặc tính như:
-
Khả năng chịu chu kỳ sạc – xả cao.
-
Phóng dòng khởi động lớn.
-
Nạp điện nhanh.
-
Hoạt động tốt với nhiều thiết bị điện.
-
Phù hợp với các hệ thống quản lý năng lượng phức tạp.
Tuy nhiên, không phải cứ xe Start/Stop là có thể tùy ý đổi từ EFB sang AGM hoặc ngược lại.
Cần kiểm tra thông số và yêu cầu của từng dòng xe.
Vì sao không nên dùng ắc quy thường cho xe Start/Stop?
Đây là một trong những nguyên nhân dễ khiến người dùng nghĩ rằng Start/Stop làm hỏng ắc quy.
Nếu thay một bình ắc quy thông thường vào chiếc xe vốn yêu cầu EFB hoặc AGM, bình phải thực hiện số chu kỳ khởi động và sạc – xả lớn hơn khả năng thiết kế.
Theo thời gian có thể xuất hiện:
-
Đề máy yếu.
-
Start/Stop ít hoạt động.
-
Hệ thống thường xuyên vô hiệu hóa Start/Stop.
-
Điện áp không ổn định.
-
Ắc quy giảm dung lượng nhanh.
-
Xuất hiện cảnh báo trên bảng đồng hồ.
Do đó, khi thay ắc quy, việc chọn đúng công nghệ và đúng thông số quan trọng hơn chỉ lựa chọn theo kích thước bình.
Xe có Start/Stop được thiết kế để bảo vệ ắc quy như thế nào?
Start/Stop không đơn giản là một công tắc tự động tắt động cơ.
Trên nhiều mẫu xe, hệ thống quản lý năng lượng liên tục theo dõi tình trạng vận hành trước khi quyết định có cho phép Start/Stop hoạt động hay không.
Hệ thống có thể xem xét các yếu tố như:
Nếu nguồn điện không đủ an toàn cho lần khởi động tiếp theo, Start/Stop có thể tạm thời không hoạt động.
Vì vậy, việc tính năng Start/Stop không kích hoạt chưa chắc là lỗi.
Start/Stop không hoạt động có phải ắc quy hỏng không?
Không nhất thiết.
Start/Stop có thể tạm thời bị vô hiệu hóa khi:
-
Ắc quy chưa đủ điện.
-
Động cơ chưa đạt điều kiện hoạt động.
-
Điều hòa đang cần công suất lớn.
-
Nhiệt độ môi trường không phù hợp.
-
Xe đang sử dụng nhiều thiết bị điện.
-
Vô-lăng đang ở một số trạng thái nhất định.
-
Hệ thống phát hiện điều kiện chưa an toàn.
Nếu Start/Stop chỉ thỉnh thoảng không hoạt động thì chưa thể kết luận ắc quy đã hỏng.
Tuy nhiên, nếu tính năng mất hoàn toàn trong thời gian dài kèm hiện tượng đề yếu, nên kiểm tra ắc quy và hệ thống sạc.
Dấu hiệu ắc quy Start/Stop bắt đầu yếu
Chủ xe nên chú ý nếu xuất hiện:
Xe khởi động lâu hơn bình thường
Động cơ quay đề chậm hoặc mất nhiều thời gian để khởi động có thể là dấu hiệu điện áp hoặc khả năng phóng dòng của ắc quy đang giảm.
Start/Stop thường xuyên không hoạt động
Nếu trước đây hệ thống hoạt động bình thường nhưng gần đây liên tục bị vô hiệu hóa dù điều kiện vận hành không thay đổi nhiều, ắc quy là một trong những bộ phận nên được kiểm tra.
Điện trên xe có biểu hiện bất thường
Có thể xuất hiện:
Xuất hiện cảnh báo trên bảng đồng hồ
Một số xe có thể hiển thị cảnh báo liên quan đến Start/Stop, hệ thống sạc hoặc nguồn điện.
Cần đọc lỗi bằng thiết bị phù hợp để xác định nguyên nhân thay vì thay ắc quy theo cảm tính.
Tuổi thọ ắc quy Start/Stop là bao lâu?
Không có một con số chính xác áp dụng cho tất cả các xe.
Tuổi thọ phụ thuộc vào:
-
Loại ắc quy.
-
Thương hiệu.
-
Tần suất sử dụng xe.
-
Điều kiện giao thông.
-
Nhiệt độ môi trường.
-
Tình trạng hệ thống sạc.
-
Số lượng thiết bị điện.
-
Thói quen sử dụng.
Một chiếc xe thường xuyên đi quãng đường rất ngắn trong đô thị có thể khiến ắc quy khó có đủ thời gian để phục hồi điện sau các lần khởi động.
Ngược lại, xe thường xuyên chạy quãng đường dài sẽ có điều kiện sạc thuận lợi hơn.
Đi quãng đường ngắn có làm ắc quy nhanh yếu hơn không?
Có thể.
Khởi động động cơ cần một lượng điện tương đối lớn.
Nếu xe:
-
Khởi động.
-
Di chuyển vài kilomet.
-
Tắt máy.
-
Sau đó tiếp tục lặp lại.
thì thời gian hoạt động của máy phát có thể chưa đủ để bù lại lượng điện đã sử dụng.
Nếu tình trạng này xảy ra liên tục, mức sạc của ắc quy có thể giảm dần.
Đây là vấn đề không chỉ xảy ra trên xe Start/Stop mà còn có thể xuất hiện với xe thông thường.
Có nên tắt Start/Stop để bảo vệ ắc quy?
Trong điều kiện hệ thống hoạt động bình thường và xe sử dụng đúng loại ắc quy, không nhất thiết phải tắt Start/Stop chỉ để bảo vệ bình.
Hệ thống vốn đã được nhà sản xuất tính toán để vận hành với tính năng này.
Tuy nhiên, người lái vẫn có thể chủ động tắt Start/Stop trong một số điều kiện nếu xe cho phép, chẳng hạn:
-
Di chuyển trong khu vực dừng – nhích liên tục.
-
Cần điều hòa hoạt động liên tục.
-
Đang thực hiện thao tác đỗ xe.
-
Điều kiện vận hành khiến việc tắt – nổ máy gây khó chịu.
Việc bật hay tắt nên dựa trên điều kiện sử dụng thực tế thay vì lo ngại rằng Start/Stop chắc chắn sẽ làm hỏng ắc quy.
Có nên thay ắc quy có dung lượng lớn hơn?
Không nên tự ý chọn bình lớn hơn chỉ vì nghĩ rằng sẽ bền hơn.
Khi thay ắc quy cần quan tâm đến:
Một bình có dung lượng lớn hơn nhưng không phù hợp với hệ thống quản lý năng lượng chưa chắc mang lại hiệu quả tốt hơn.
Một số xe cần đăng ký ắc quy mới sau khi thay
Trên một số mẫu xe hiện đại, hệ thống quản lý pin hoặc quản lý năng lượng ghi nhận tình trạng và tuổi của ắc quy.
Sau khi thay bình mới, xe có thể cần thực hiện thao tác:
-
Reset.
-
Đăng ký ắc quy.
-
Coding hoặc adaptation.
Mục đích là để bộ điều khiển biết xe đã được lắp bình mới và điều chỉnh chiến lược sạc phù hợp.
Không phải dòng xe nào cũng yêu cầu bước này, vì vậy cần kiểm tra theo từng mẫu xe.
Những sai lầm khiến ắc quy Start/Stop nhanh xuống cấp
Một số nguyên nhân phổ biến gồm:
-
Thay ắc quy thường thay cho EFB hoặc AGM.
-
Chọn sai dung lượng.
-
Chọn sai dòng khởi động.
-
Hệ thống sạc có vấn đề nhưng không kiểm tra.
-
Xe ít sử dụng trong thời gian dài.
-
Chỉ chạy quãng đường rất ngắn.
-
Lắp nhiều thiết bị điện nhưng không kiểm tra tải.
-
Để thiết bị tiêu thụ điện khi xe đã tắt máy.
-
Không xử lý đầu cọc bị oxy hóa.
-
Không thực hiện đăng ký ắc quy mới trên xe yêu cầu thao tác này.
Làm thế nào để kéo dài tuổi thọ ắc quy?
Sử dụng đúng chủng loại
Nếu xe nguyên bản sử dụng EFB hoặc AGM, nên duy trì loại ắc quy đáp ứng yêu cầu tương ứng.
Không để xe quá lâu không sử dụng
Xe nằm lâu vẫn có các hệ thống tiêu thụ một lượng điện nhỏ.
Nếu để nhiều tuần hoặc nhiều tháng, mức điện ắc quy có thể giảm.
Kiểm tra hệ thống sạc
Ắc quy mới nhưng máy phát hoặc hệ thống quản lý sạc có vấn đề vẫn có thể nhanh xuống cấp.
Kiểm tra đầu cọc
Đầu cọc bị lỏng hoặc oxy hóa có thể làm tăng điện trở tiếp xúc và ảnh hưởng đến khả năng sạc, khởi động.
Hạn chế sử dụng thiết bị điện quá lâu khi động cơ tắt
Nghe nhạc, bật đèn hoặc sử dụng thiết bị điện trong thời gian dài khi động cơ không hoạt động có thể khiến ắc quy mất điện nhanh hơn.
Start/Stop có thực sự tiết kiệm nhiên liệu không?
Hiệu quả phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện vận hành.
Start/Stop phát huy tác dụng rõ hơn khi xe thường xuyên:
Nếu xe chủ yếu chạy quốc lộ hoặc cao tốc với ít lần dừng, mức tiết kiệm có thể không đáng kể bằng.
Do đó, không nên áp dụng một tỷ lệ tiết kiệm nhiên liệu cố định cho tất cả người sử dụng.
Khi nào nên kiểm tra ắc quy?
Chủ xe nên cân nhắc kiểm tra khi:
-
Xe đề yếu.
-
Start/Stop thường xuyên không hoạt động.
-
Có cảnh báo nguồn điện.
-
Đèn yếu bất thường.
-
Xe đã sử dụng ắc quy trong thời gian dài.
-
Xe chuẩn bị thực hiện chuyến đi xa.
-
Vừa lắp thêm nhiều thiết bị điện.
Kiểm tra bằng thiết bị chuyên dụng có thể đánh giá:
Nhờ đó chủ xe có thể quyết định thay đúng thời điểm thay vì chờ ắc quy hết điện hoàn toàn.
Kiểm tra và thay ắc quy tại Sơn Phạm Auto365 Thái Bình
Đối với xe trang bị Start/Stop, lựa chọn ắc quy không nên chỉ dựa vào kích thước hoặc giá thành.
Tại Sơn Phạm Auto365 Thái Bình, xe có thể được kiểm tra hệ thống điện và tình trạng ắc quy trước khi lựa chọn phương án thay thế phù hợp.
Các yếu tố cần kiểm tra gồm:
-
Loại ắc quy nguyên bản.
-
Công nghệ AGM hoặc EFB.
-
Dung lượng Ah.
-
Dòng khởi động.
-
Kích thước và vị trí cọc.
-
Tình trạng hệ thống sạc.
-
Hoạt động của Start/Stop.
-
Yêu cầu reset hoặc đăng ký bình mới nếu có.
Start/Stop không phải nguyên nhân duy nhất khiến ắc quy nhanh xuống cấp. Quan trọng hơn là sử dụng đúng loại bình, đảm bảo hệ thống sạc hoạt động tốt và kiểm tra nguồn điện đúng thời điểm.
Nếu xe có hiện tượng đề yếu, Start/Stop thường xuyên không hoạt động hoặc ắc quy đã sử dụng lâu, hãy liên hệ Sơn Phạm Auto365 Thái Bình để được kiểm tra và tư vấn loại ắc quy phù hợp.
